BETON SZTUKA EKSPERYMENT

1 maja 2015 - A5

+++for english scroll down+++

KONFERENCJA
kiedy: 21.05 (czwartek), g. 18:00 – 20:00
gdzie: Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, ul. Pańska 3, I piętro

WYKŁADOWCY:
prof. dr hab. inż. arch. Andrzej Basista | Beton, architektura, piękno
dr inż. arch. Wojciech Niebrzydowski | Brutalizm, niekoniecznie brutalny
dr hab. Gabriela Świtek | Beton i sztuka pamięci

Partner konferencji: Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Oddział Warszawski SARP

PROGRAM:
Beton, Architektura, Piękno – prof. dr hab. inż. arch. Andrzej Basista
–> Od  formuły Witruwiusza, przez antyczny Rzym do Le Corbusiera. Analiza wybranych dzieł: Alvaro Siza / pawilon Expo ‘98 w Lizbonie / muzeum w Santiago de Compostela / kościół w Marco de Canaveses, Maciej Nowicki, arena w Raleigh / William Pereira, budynek Transamerica w San Francisco / Moshe Safdie, Habitat w Montrealu / Eero Saarinen, Gateway Arch w St. Louis / Renzo Piano, the Shard w Londynie.

prof. dr hab. inż. arch. Andrzej Basista – ur.  w 1932 r. w Chorzowie, architekt, absolwent, Politechniki Krakowskiej, profesor emerytowany Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Wykładał także na Uniwersytecie w Bagdadzie (1968-72), tam też pracował w Miastoprojekcie Kraków i tworzył General Housing Program for Iraq (1972-78), wykładał także na Politechnice Poznańskiej, Politechnice Białostockiej i Wyższej Szkole Ekologii i Zarządzania w Warszawie. Opublikował wiele tekstów i książek poświęconych architekturze, m.in.:  Opowieści budynków, Architektura czterech kultur, PWN, 1995; Architektura, Dlaczego jest jaka jest, Znak, 2000; Betonowe dziedzictwo, Architektura w Polsce czasów komunizmu, 2001; Kompozycja dzieła architektury, Composition of a Work of Architecture, Universitas, 2006; Architektura i wartości, Architecture and Values, Universitas, 2009. Jest także współautorem, wraz z Andrzejem Nowakowskim, książki Jak czytać architekturę, Universitas, 2012.


Brutalizm, niekoniecznie brutalny
— dr Wojciech Niebrzydowski
–>Brutalizm był nurtem architektonicznym, który rozwinął się w Europie po II wojnie światowej. Szybko rozprzestrzenił się na cały świat, swoje apogeum osiągając w latach 1960. W powszechnej opinii uważany jest dzisiaj za ponury i nieprzyjazny. Niektórzy twierdzą, że najgorsza w brutalizmie była nazwa od początku nadająca mu pejoratywny wydźwięk. W połączeniu z surowymi i ciężkimi formami budynków oraz wyeksponowanymi betonowymi powierzchniami spowodowała, że architekturę brutalistyczną uznano za synonim brzydoty. Czy brutalizm zasłużył na to miano? Czy jest rzeczywiście architekturą o brutalnym charakterze? Czy dzieła tego nurtu mają jednak wartość artystyczną?
Aby odpowiedzieć na powyższe pytania trzeba sobie uświadomić, że twórcom brutalizmu nie chodziło o piękno w klasycznym znaczeniu. Mieli inne priorytety. Dążyli do architektury całkowicie łamiącej dotychczasowe zasady kompozycji i proporcji. Cenili przede wszystkim prawdę, szczerość i obiektywizm w stosunku do rzeczywistości – architektura miała odpowiadać aktualnym warunkom życia. W latach powojennych warunki te były bardzo trudne, co znalazło odzwierciedlenie w pierwszych brutalistycznych budynkach o uproszczonych formach, z widoczną strukturą konstrukcyjną, pozbawionych jakiegokolwiek wykończenia. Z czasem budynki stały się bardziej ekspresyjne i monumentalne, gdyż miały odzwierciedlać społeczny rozwój i postępujący dobrobyt. Brutalizm stał się nurtem masywnych, udramatyzowanych form. O sile ich wyrazu decydowały rzeźbiarskie kompozycje ciężkich brył i chropowate, często pieczołowicie opracowywane faktury. Dominował beton, ale często stosowano także cegłę. Brutaliści zawsze traktowali swoje budynki jak dzieła artystyczne, a związki architektury z awangardowymi trendami w sztuce (malarstwie, rzeźbie, muzyce) leżą u podstaw tego nurtu.
Trudno określić architekturę brutalistyczną jako piękną, ale z pewnością budzi ona emocje, bo taka właśnie miała być w założeniach twórców – ekspresyjna i poruszająca. Obrazują to przykłady brutalistycznych budynków z USA, Wielkiej Brytanii, Austrii, Turcji i Polski, które zostaną przedstawione podczas prelekcji.

Wojciech Niebrzydowski, dr inż. arch. – adiunkt na Wydziale Architektury Politechniki Białostockiej. Zajmuje się teorią i historią architektury ubiegłego stulecia oraz architekturą mieszkaniową i ergonomią. Autor i współautor sześćdziesięciu publikacji naukowych, w tym wydanej w 2008 roku monografii „Beton i żelbet a formy architektoniczne XX wieku”. Od kilku lat prowadzi badania nad brutalizmem w architekturze i pracuje nad monografią dotyczącą tej problematyki.

Beton i sztuka pamięci — dr hab. Gabriela Świtek
–>Przedmiotem rozważań jest beton jako budulec architektury modernistycznej, który dzięki swojej wytrzymałości i plastyczności został wykorzystany w projektach architektoniczno-rzeźbiarskich upamiętniających wydarzenia historyczne. Beton, kojarzony zazwyczaj z modernistyczną standaryzacją, nie jest materiałem „szlachetnym” – w przeciwieństwie do marmuru czy granitu, z których wykuwano monumenty. Szczegółowej interpretacji – uwypuklającej materialną naturę betonowych pomników – zostaną poddane cztery europejskie realizacje: Pomnik ofiar puczu Kappa w Weimarze (Walter Gropius, 1922), Mauzoleum Fosse Ardeatine w Rzymie (Mario Fiorentino i Giuseppe Perugini, 1949), Pomnik Holokaustu na Judenplatz w Wiedniu (Rachel Whiteread, 1995–2000) oraz Pomnik Pomordowanych Żydów Europy w Berlinie (Peter Eisenman, 1997–2005).

Dr hab. Gabriela Świtek – kierownik Zakładu Teorii Sztuki w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego. Absolwentka Wydziału Historii Sztuki i Architektury, University of Cambridge (PhD, 1999; MPhil, 1996). Autorka książek: Gry sztuki z architekturą. Nowoczesne powinowactwa i współczesne integracje (2013), Aporie architektury (2012), Writing on Fragments: Philosophy, Architecture, and the Horizons of Modernity (2009). Kuratorka wystaw: Jarosław Kozakiewicz. Transfer (Pawilon Polonia, 10. Międzynarodowa Wystawa Architektury w Wenecji), Daniel Libeskind. Fundamenty pamięci (Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, 2004). Główny obszar jej zainteresowań to historia i filozofia architektury, metodologia historii sztuki i architektury oraz współczesna kultura wizualna.

+++

CONCRETE, ART, EXPERIMENT
CONFERENCE
when: May 21.05 (Thursday), 6 PM — 8 PM
where: Museum of Modern Art, Warsaw, Pań­ska St. 3, 1st floor

KEYNOTES:
Prof. Civil Eng. Arch. Andrzej Basi­sta | Beton, archi­tek­tura, piękno (“Concrete, Archi­tecture, Beauty”)
Civil Eng. Arch. Woj­ciech Nie­brzy­dow­ski, PhD | Bru­ta­lizm, nie­ko­niecz­nie brutalny (“Brutalism, Not Necessarily Brutal”)
Assoc. Prof. Gabriela Świtek | Beton i sztuka pamięci (“Concrete and the Art of Memory”) 

Part­ner to the Conference: Museum of Modern Art in Warsaw, the Warsaw branch of the Union of Polish Architects (SARP)

CURRICULUM:
Concrete, Archi­tecture, Beauty
Prof. Civil Engineer Architect Andrzej Basi­sta – 
b. 1932 in Chorzów. Architect, graduate of Tadeusz Kosciuszko University of Technology in Cracow, professor eme­ritus at the Academy of Fine Arts in Cracow. Lecturer at the Uni­ver­sity of Bagh­da­d (1968–72), where he equally worked for Mia­sto­pro­jek­t Kra­ków and created the Gene­ral Housing Pro­gram for Iraq (1972–78); he also taught at Poznan University of Technology, Bialystok University of Technology, and the University of Ecology and Management in War­sa­w. Author of numerous books and texts on architecture, i.a.: Opo­wie­ści budyn­ków, Archi­tek­tura czte­rech kul­tur, PWN, 1995; Archi­tek­tura, Dla­czego jest jaka jest, Znak, 2000; Beto­nowe dzie­dzic­two, Archi­tek­tura w Pol­sce cza­sów komu­ni­zmu, 2001; Kom­po­zy­cja dzieła archi­tek­tury, Com­po­si­tion of a Work of Archi­tec­ture, Uni­ver­si­tas, 2006; Archi­tek­tura i war­to­ści, Archi­tec­ture and Values, Uni­ver­si­tas, 2009. Together with Andrze­j Nowa­kow­ski he coauthored the book Jak czy­tać archi­tek­turę, Uni­ver­si­tas, 2012.

–> Starting from Vitru­viu­s’ formula, then ancient Rome, to end with Le Cor­bu­sier. An ana­lysis of selected works: Alvaro Siza / Pavilion for Expo 1998 in Lisbo­n / museum in San­tiago de Com­po­stela / church in Marco de Canaveses / Maciej Nowicki, the Rale­igh arena / Wil­liam Pere­ira, Trans­ame­rica building, San Fran­ci­sco / Moshe Safdie, Habi­tat, Mont­re­al / Eero Saari­nen, Gate­way Arch, St. Louis / Renzo Piano, The Shard, London.  

Bru­ta­lism, Not Necessarily Brutal
Civil Eng. Arch. Woj­ciech Nie­brzy­dow­ski, PhD – assistance professor at the Faculty of Architecture, Bialystok University of Technology. Works with theo­ry and histo­ry of 20th-century architecture and housing architecture and ergonomics. Author and coauthor of sixty scholarly publications, including the monograph Beton i żelbet a formy archi­tek­to­niczne XX wieku published in 2008. In the recent years he has been doing research in Bru­ta­li­st archi­tec­tu­re and is currently preparing a monograph in this field.

–> Bru­ta­lism was an architectural trend developed in Euro­pe after the Second World War. It promptly spread worldwide, reaching its peak in the 1960s. In popular opinion, it is today commonly thought of as morose and uninviting. Some claim that the worst part of the tendency is its name which has worked to its detriment from the very beginning, adding a nega­tive tone. Combined with the raw and massive forms of the buildings and the exposed concrete surfaces, it caused Brutalist archi­tecture to be soon deemed synonymous with ugliness. Did Brutalism rightly earn its notoriety? Is it indeed architecture of bru­tal­ cha­racte­r? Do works within this trend actually have artistic value?
To answer these questions, one has to be aware that Bru­ta­li­st artists did not care for beauty in its traditional sense. Their priorities were quite different. They leaned towards architecture of radical rupture with the existing principles of composition and proportion. Above all, they valued truth, honesty and an objective perspective towards reality – archi­tecture had to correspond with the living standards. In the years following the war, these conditions were extremely difficult, which found its reflection in the first Bru­ta­li­st buildings of simplified forms, with visibly accentuated construction structure, deprived of any kind of finish. With time, buildings would become increasingly ex­pre­ssive and monu­men­tal, which was to reflect social development and the coming prosperity. Bru­ta­lism then became a taste for massive forms with dramatic effect. The powerful impact of the latter was determined by sculptural compositions of heavy solid shapes and coarse, often meticulously planned, textures. The dominant material was concrete, although brick was frequently employed as well. Bru­ta­li­sts invariably treated their buildings as works of art, and the liaisons between archi­tecture and avant-gardist trends in art (in painting, sculpture, music) are foundational to this tendency.
It is hard to describe Brutalist architecture as beautiful; however, it does undoubtedly evoke emotional reactions, and such was its aim according to its creators: to express and move. This is illustrated by examples of buildings in the USA, Great Britain, Austria, Turkey and Poland to be presented during the lecture.

Concrete and the Art of Memory

Assoc. Prof. Gabriela Świtek, Head of the Department of the History of Art Theories at the Institute of Art History, University of Warsaw. Graduated from the Faculty of Architecture and History of Art, University of Cambridge (PhD, 1999; MPhil, 1996). She has authored Gry sztuki z architekturą. Nowoczesne powinowactwa i współczesne integracje (2013), Aporie architektury (2012), and Writing on Fragments: Philosophy, Architecture, and the Horizons of Modernity (2009). Exhibition curator of: Jarosław Kozakiewicz. Transfer (Polish Pavilion, 10th International Architecture Exhibition in Venice), and Daniel Libeskind. Fundamenty pamięci (Zachęta National Gallery of Art, 2004). Her main fields of interest are history and philosophy of architecture, methodology of research in the field of art and architecture history, and contemporary culture of the visual.

–> The focus of discussion is on concrete as the building material in modernist architecture – thanks to its durability and plasticity, concrete has been employed in architectural and sculptural projects commemorating historical events. Usually associated with modernist standardizing trend, it is by no means a “noble” material – as opposed to marble or granite out of which monuments were carved. Interpretation in detail – with emphasis on the material nature of concrete monuments – will be provided for four projects executed in Europe: the Memorial to Those Killed in the Kapp Putsch, Weimar (Walter Gropius, 1922), the Fosse Ardeatine Mausoleum, Rome (Mario Fiorentino and Giuseppe Perugini, 1949), the Judenplatz Holocaust Memorial in Vienna (Rachel Whiteread, 1995–2000), and the Memorial to the Murdered Jews of Europe in Berlin (Peter Eisenman, 1997–2005).